Ο απήγανος είναι θάμνος περίπου 50-70 εκ. ύψος. Είναι εύρωστο, πολυετές φυτό της περιοχής της Μεσογείου με πολυκλαδισμένους και στρογγυλεμένους κλάδους. Τα φύλλα του εναλλάσσονται και έχουν μήκος 15 εκ., είναι πτεροειδή, γκρι-καφέ χρώματος και το κάθε φυλλάριο χωρίζεται ξανά σε άλλα τρία. Ο μίσχος έχει πολυάριθμους μικρούς διάφανους αδένες. Τα άνθη έχουν διάμετρο 12 χιλιοστά, σχηματίζουν σκιάδια, έχουν 4 ή 5 πέταλα πρασινοκίτρινα και το σχήματος είναι σαν κουτάλι. Ο απήγανος ανθίζει τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο. Μια ομάδα αιθέριων ελαίων, τανίνη και πίκρες ουσίες, όπως η ρητίνη ευθύνονται για το άρωμά του. Ο απήγανος έχει πικάντικη, ελαφρώς ξινή και πικρή γεύση.

Άλλα ονόματα: Ρητή η βαρύοσμος, Σιδερόχορτο, Βρωμοπήγανος, Πήγαντο, Πεγάνι, Πηγουνιά.

Απήγανος ιδιότητες

• Περιέχει αιθέριο έλαιο, λίγη τανίνη, αλκαλοειδή, παράγωγα κουμαρίνης και το φλαβονοειδές γλυκοσίδιο ρουτίνη ή ρουτοσίδη.
• Ο απήγανος βοηθά την κυκλοφορία του αίματος στα υπογάστρια όργανα, ειδικά στη μήτρα, και μπορεί να προκαλέσει εμμηνοροή. Είναι επίσης τοπικό ερεθιστικό και χρησιμοποιείται σαν ορεκτικό, αντισπασμωδικό και ενδυναμώνει τα αιμοφόρα τριχοειδή αγγεία.
• Ο απήγανος χρησιμοποιείται κατά της υστερίας και της επιληψίας, των αμοιβάδων και άλλων παρασίτων του εντέρου, παράσιτα, σκόρο, ψείρες κλπ. Χρησιμοποιείται ακόμα σε δυσμηνόρροια, βαρηκοΐα, σε κολικούς των βρεφών, σαν κομπρέσα για μολύνσεις των ματιών, καταπραΰνει τους πονοκεφάλους και τα φρέσκα φύλλα του μπορούν να εφαρμοστούν σαν κατάπλασμα σε πληγές.
• Η ενναλακτική ιατρική τον συνιστά για τη φλεβίτιδα.
• Χρησιμοποιείται σαν καρύκευμα στις σαλάτες, κρέας, τυριά, όσπρια, σπανάκι, λάχανα, μανιτάρια και ψάρια.

Απήγανος χρήση – εφαρμογές

• Συνήθως χρησιμοποιείται ολόκληρο το φυτό ή μόνο τα φύλλα, φρέσκο ή ξεραμένο.
• Χρησιμοποιήστε τον απήγανο με προσοχή διότι η γεύση του είναι πολύ έντονη.
• Κοπανίστε ξηρό απήγανο με το γουδί ή διαλύστε τον με λίγο καυτό νερό για να αναπτύξει όλο το άρωμά του.

Απήγανος παρενέργειες

• Το αιθέριο έλαιο απήγανου είναι πολύ τοξικό σε μεγάλες δόσεις και προκαλεί ίλιγγο και παραλήρημα, ακόμα και αλλεργικά φαινόμενα.
• Ο απήγανος θα πρέπει να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Μπορεί να προκαλέσει συστολές της μήτρας και αποβολή.
• Μπορεί να προκαλέσει νεφρικά προβλήματα και ερεθισμό στο ουροποιητικό σύστημα.
• Η κατανάλωση ροφήματος (τσάι) απήγανου για περισσότερες από 4 μέρες φέρνει αδυναμία και λιποθυμίες. Μπορεί και δηλητηρίαση.
• Η κατανάλωση χλωρών φύλλων μπορεί να προκαλέσει διάρροια και πρήξιμο στη γλώσσα.
• Αν συνθλίψετε χλωρά φύλλα και άνθη, στη χούφτα σας θα δημιουργηθούν φλύκταινες με δυνατή φαγούρα.
• Η κατανάλωση 25 γρ. χλωρών φύλλων απήγανου προκαλεί άφθονη σιελόρροια, αραίωση των σφυγμών πρήξιμο της γλώσσας ή ακόμα και θάνατο.

Απήγανος δοσολογία
Η παραδοσιακή χρήση απήγανου απαιτεί δόσεις 0,5 έως 1 γρ. του βοτάνου ημερησίως ή 65 mg του αιθέριου ελαίου. Προσοχή: Λόγο της τοξικότητάς του ο απήγανος θα πρέπει να λαμβάνεται σε μέτριες δόσεις.
Η κατάλληλη δόση του απήγανου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως η ηλικία του χρήστη, την υγεία και διάφορες άλλες συνθήκες. Προς το παρόν δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία για να καθορίσουν το κατάλληλο εύρος των δόσεων για τον απήγανο. Να θυμάστε ότι τα φυσικά προϊόντα δεν είναι απαραιτήτως πάντα ασφαλή και θα πρέπει να τηρούνται πάντα οι συνιστώμενες δόσεις. Να είστε βέβαιοι ότι ακολουθείτε τις σχετικές οδηγίες στις ετικέτες των προϊόντων και συμβουλευτείτε το φαρμακοποιό ή το γιατρό σας πριν από τη χρήση.

Απήγανος αγορά και συντήρηση
Ο αποξηραμένος απήγανος βρίσκεται στα φαρμακεία και στα καταστήματα με μπαχαρικά. Αν θέλετε φρέσκο απήγανο, θα πρέπει να καλλιεργήσετε στον κήπο σας διότι σπάνια βρίσκεται στην αγορά. Διατηρήστε τον αποξηραμένο απήγανο σε σκοτεινό, ξηρό μέρος, ενώ τον φρέσκο απήγανο, τυλίξτε τον σε υγρό πανί μέσα σε μια σακούλα στο ψυγείο.

{xtypo_rounded1}Βιβλιογραφία:

Foster S, Tyler VE. Tyler’s Honest Herbal, 4th ed., Binghamton, NY: Haworth Herbal Press, 1999.

Puig L. Pharmacodynamic interaction with phototoxic plants during PUVA therapy. Br J Dermatol 1997;136:973-4.

Sifton D, ed. The PDR family guide to natural medicines & healing therapies. New York, NY:Three Rivers Press, 1999.

Weiner MA, Weiner JA. Herbs that heal: prescription for herbal healing. Mill Valley, CA:Quantum Books, 1999.

{/xtypo_rounded1}